ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ, 31, 25-40
2025© Ε.Α.Ψ.
Αθλητική εξουθένωση: Ο ρόλος της παρακίνησης και των βασικών ψυχολογικών
αναγκών
Απέργη Αλεξάνδρα, Ντάλλας Γεώργιος & Σταύρου Νεκτάριος
Σχολή Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού, Εθνικό και Καποδιστριακό
Πανεπιστήμιο Αθηνών
Περίληψη
Η αθλητική εξουθένωση συνιστά ένα σημαντικό συναισθηματικό παράγοντα που επηρεάζει αρνητικά τη συμμετοχή των αθλητών. Η αθλητική εξουθένωση διακρίνεται από σωματική και συναισθηματική εξάντληση, μειωμένη αίσθηση επίτευξης και υποτίμηση του αθλήματος. Τα κίνητρα των αθλητών και οι βασικές ψυχολογικές ανάγκες φαίνεται να σχετίζονται με την αθλητική εξουθένωση επηρεάζοντας τη συμμετοχή των αθλητών, όπως και ατομικά χαρακτηριστικά τους όπως η ηλικία και η συχνότητα της προπόνησης. Σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν η διερεύνηση της σχέσης της αθλητικής εξουθένωσης, την παρακίνηση και τις βασικές ψυχολογικές ανάγκες, και η αναζήτηση προβλεπτικών σχέσεων μεταξύ των συγκεκριμένων μεταβλητών. Στην έρευνα συμμετείχαν 169 εν ενεργεία αθλητές ατομικών και ομαδικών αθλημάτων (MΟηλικίας = 20.92, ΤΑ = 3.51). Οι συμμετέχοντες συμπλήρωσαν
το Ερωτηματολόγιο Αθλητικής Εξουθένωσης, την Κλίμακα Βασικών Ψυχολογικών Αναγκών και την Κλίμακα Αθλητικής Παρακίνησης -ΙΙ. Για τη διερεύνηση του σκοπού και την εξέταση των ερευνητικών υποθέσεων της μελέτης χρησιμοποιήθηκε η ανάλυση συσχέτισης και η ιεραρχική ανάλυση παλινδρόμησης. Τα αποτελέσματα της μελέτης υποστήριξαν την ύπαρξη στατιστικά σημαντικής αρνητικής συσχέτισης της εσωτερικής παρακίνησης με την αθλητική εξουθένωση, ενώ θετική και στατιστικά σημαντική ήταν η συσχέτιση της εξουθένωσης με την απουσία παρακίνησης. Όσον αφορά την εξωτερική παρακίνηση, η εξωτερική ρύθμιση και η ενδοβολική ρύθμιση σχετίστηκαν θετικά με την εξουθένωση, ενώ η ρύθμιση μέσω ενσωμάτωσης όπως και οι βασικές ψυχολογικές ανάγκες συσχετίσθηκαν αρνητικά με την εξουθένωση. Επιπλέον βρέθηκε ότι η συχνότητα της προπόνησης, η αυτονομία και η παρακίνηση αποτελούν σημαντικούς προβλεπτές της αθλητικής εξουθένωσης. Είναι σημαντικό να γίνει αντιληπτό ότι τα κίνητρα, οι βασικές ψυχολογικές ανάγκες και χαρακτηριστικά της προπόνησης, όπως η συχνότητα αυτής μπορούν να επηρεάσουν τα επίπεδα αθλητικής εξουθένωσης. Το συγκεκριμένο εύρημα είναι σημαντικό να λάβουν υπόψη
τους οι προπονητές στη διαμόρφωση του προπονητικού προγράμματος, αλλά και γενικότερα το κοινωνικό περιβάλλον, όπως οι γονείς των αθλητών. Τα αποτελέσματα της παρούσας έρευνας μπορούν να φανούν χρήσιμα σε αθλητές, προπονητές, αλλά και αθλητικούς ψυχολόγους στη διαμόρφωση προγραμμάτων ψυχολογικής προετοιμασίας με σκοπό την αντιμετώπιση αρνητικών συναισθημάτων, όπως η αθλητική εξουθένωση.
Λέξεις κλειδιά: αθλητική εξουθένωση, θεωρία αυτοπροσδιορισμού, πρόβλεψη
Athletes’ burnout: The role of motivation and basic psychological needs
Apergi Alexandra, Ntallas Georgios, & Stavrou Nektarios
Faculty of Physical Education and Sport Science, National and Kapodistrian
University of Athens
Abstract
Burnout is a significant emotional factor that negatively impacts athlete participation. It is characterized by physical and emotional exhaustion, a diminished sense of accomplishment, and a devaluation of the sport. Athlete motivation and basic psychological needs are closely related to burnout, which also affects participation. Additionally, individual characteristics such as age and training frequency play a role in this issue. The purpose of this study was to examine the relationship between burnout, motivation, and basic psychological needs, as well as to identify predictive relationships among these variables. The study involved 169 active individual and team athletes (M age = 20.92, SD = 3.51). Participants filled in three instruments: the Athlete Burnout Questionnaire, the Basic Psychological Needs Scale, and the Sports Motivation Scale-II. Correlation and hierarchical regression analyses were conducted to examine the research hypotheses. The results indicated a statistically significant negative correlation between intrinsic motivation and sports burnout. Conversely, burnout was positively correlated with a lack of motivation. Both external and introjected regulation were positively related to burnout, while integration regulation and the fulfillment of basic psychological needs showed a negative relationship with burnout. Furthermore, the study found that training frequency, autonomy, and motivation are significant predictors of sports burnout. Understanding how motivation, basic psychological needs, and training characteristics like frequency influence burnout levels is crucial. This insight is important for coaches in designing effective training programs, as well as for the overall social environment, including athletes' parents. The findings of this study can be beneficial for athletes, coaches, and sports psychologists when creating psychological preparation programs aimed at addressing negative emotions such as burnout.
Key words: athlete burnout, self-determination theory, prediction
For full text in .pdf, click here